سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

114

الكلام اللطيف في شرح التصريف (فارسى)

و الاولى منهما : ضمير در « منهما » به واو و ياء راجع است . متن : و تقول في فعول من الواوي عدوّ و من اليائى بغىّ . و في فعيل من الواويّ صبيّ و من اليائي شرىّ . و المزيد فيه تقلب واوه ياءا ، لانّ كلّ واو وقعت رابعة فصاعدا و لم يكن ما قبلها مضموما تقلب ياءا ، فتقول : اعطى ، يعطي و اعتدى ، يعتدي و استرشى ، يسترشى . و تقول مع الضّمير : اعطيت و اعتديت و استرشيت . و كذلك : تغازينا و تراجينا . ترجمه : و در صفت مشبّهه‌اى كه وزنش فعول است از ناقص واوى مىگوئى : عدوّ ( دشمن ) و از ناقص يائى مىگوئى : بغىّ ( خلاف كار ) . و در صفتى كه وزنش فعيل است از ناقص واوى مىگوئى : صبىّ ( كودك ) و از ناقص يائى مىگوئى : شرىّ ( تندرونده ) . و در فعلى كه ثلاثى مزيد بوده واوش به ياء قلب مىشود زيرا هرواوى كه در مرتبه چهارم يا بيشتر واقع شود و پيش از آن مضموم نبوده به ياء بايد قلب گردد ، پس مىگوئى : اعطى ( بخشيد ) ، يعطي ( مىبخشد ) ، اعتدى ( دشمنى ورزيد ) يعتدي ( دشمنى مىورزد ) ، استرشى ( طلب رشوه نمود ) يسترشي ( طلب رشوه مىنمايد ) . و با ضمير بارز مىگوئى : اعطيت ( بخشيدم ) اعتديت ( دشمنى نمودم ) استرشيت ( طلب رشوه نمودم ) . و همچنين است : تغازينا ( باهم جنگيديم ) و تراجينا ( به يكديگر